શ્વસન સંતુલન પત્રક (respiratory balance sheet) બનાવતી વખતે આપણે કઈ ધારણાઓ કરીએ છીએ તે જણાવો. શું આ ધારણાઓ જીવંત તંત્ર માટે માન્ય છે? આ સંદર્ભમાં આથવણ (fermentation) અને જારક શ્વસન (aerobic respiration) ની તુલના કરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) દરેક ગ્લુકોઝ અણુના ઓક્સિડેશન માટે $ATP$ ના ચોખ્ખા લાભની ગણતરી કરવી શક્ય છે, પરંતુ વાસ્તવમાં આ માત્ર એક સૈદ્ધાંતિક કવાયત છે. આ ગણતરીઓ નીચેની ધારણાઓ પર આધારિત છે:
$(1)$ એક ક્રમિક, વ્યવસ્થિત માર્ગ કાર્યરત છે, જેમાં એક સબસ્ટ્રેટ બીજાને બનાવે છે, અને ગ્લાયકોલિસિસ, $TCA$ ચક્ર અને $ETS$ માર્ગ એક પછી એક અનુસરે છે.
$(2)$ ગ્લાયકોલિસિસમાં સંશ્લેષિત $NADH$ ને કણાભસૂત્રમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે અને તેનું ઓક્સિડેટીવ ફોસ્ફોરાયલેશન થાય છે.
$(3)$ માર્ગમાંના કોઈપણ મધ્યવર્તી પદાર્થોનો ઉપયોગ અન્ય કોઈ સંયોજનના સંશ્લેષણ માટે થતો નથી.
$(4)$ માત્ર ગ્લુકોઝનું જ શ્વસન થાય છે; અન્ય કોઈ વૈકલ્પિક સબસ્ટ્રેટ કોઈપણ મધ્યવર્તી તબક્કે માર્ગમાં પ્રવેશતા નથી.
આ ધારણાઓ જીવંત તંત્રમાં માન્ય નથી કારણ કે:
- તમામ માર્ગો એકસાથે કામ કરે છે અને એક પછી એક થતા નથી.
- સબસ્ટ્રેટ જરૂરિયાત મુજબ માર્ગમાં પ્રવેશે છે અને બહાર નીકળે છે.
- $ATP$ નો ઉપયોગ જરૂરિયાત મુજબ થાય છે.
- ઉત્સેચકીય દરો વિવિધ માધ્યમો દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
આથવણ અને જારક શ્વસન વચ્ચેની તુલના:
આથવણજારક શ્વસન
$(1)$ ગ્લુકોઝનું ઇથેનોલ અથવા લેક્ટિક એસિડમાં આંશિક વિઘટન થાય છે.$(1)$ સંપૂર્ણ વિઘટન થાય છે, જેમાં $CO_{2}$ અને $H_{2}O$ બને છે.
$(2)$ માત્ર બે $ATP$ અણુઓનો ચોખ્ખો લાભ મળે છે.$(2)$ મોટી સંખ્યામાં $ATP$ અણુઓ બને છે.
$(3)$ $NADH$ નું $NAD^{+}$ માં ઓક્સિડેશન ધીમી પ્રક્રિયા છે.$(3)$ $NADH$ નું $NAD^{+}$ માં ઓક્સિડેશન ઝડપી પ્રક્રિયા છે.

Explore More

Similar Questions

વનસ્પતિઓમાં શ્વસનની પ્રક્રિયામાં $180 \, g$ ખાંડ અને $192 \, g$ ઓક્સિજન શું ઉત્પન્ન કરે છે?

$ADP$ નું $ATP$ માં રૂપાંતર દરમિયાન વપરાતી ઉર્જા કેટલી છે?

કયા શ્વસન આધારક દ્વારા મહત્તમ સંખ્યામાં $ATP$ અણુઓ પ્રાપ્ત થાય છે?

જારક શ્વસનમાં પ્રાપ્ત થતા $ATP$ અણુઓની સંખ્યા અજારક શ્વસનમાં ઉત્પન્ન થતા $ATP$ અણુઓ કરતાં કેટલા ગણી વધારે હોય છે?

જારક શ્વસનમાં ગ્લાયકોલિસિસની અંતિમ નીપજમાંથી એસિટિલેશન દરમિયાન બનતા $NADH + H^+$ અણુઓની સંખ્યા . . . . . . છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo